Siedlce-nasze miasto
Pierwsza historyczna wzmianka o Siedlcach pochodzi z 1446 roku z
dokumentów kościelnych.
Nazwa miasta według legendy pochodzi od słów królowej Bony, która
przejeżdżając tędy miała powiedzieć:
?Dobre by to było siedlisko?.w języku staropolskim "Siedlce" były
zdrobnieniem wyrazu "sioło", który oznaczał wieś,siedzibę
W 1532r. powstał w Siedlcach drewniany kościół p.w. św. Stanisława
Biskupa Męczennika,
który wybudował Stanisław Siedlecki. W tym też roku biskup
krakowski Piotr Tomicki erygował nową parafię we wsi Siedlce
15 I 1547r. Siedlce otrzymały prawa miejskie od króla Zygmunta
Starego.
W pierwszej połowie XVIIw. były one już miastem handlowym przy
szlaku z Warszawy do Brześcia.
Na jarmarkach bywali kupcy chrześcijańcy i żydowscy.
W XVIII w. córka właściciela Siedlec Aleksandra Czartoryska wyszła
za maż za hetmana wielkiego litewskiego Michała Ogińskiego.
Był to początek rozwitu miasta i okolic. Siedlce stały się jednym z
ważniejszych ośrodków życia kulturalnego.
Król Stanisław August Poniatowski był ciotecznym bratem księżnej
Ogińskiej i na jej zaproszenie dwukrotnie do Siedlec.
Tadeusz Kościuszko zaś był dwukrotnie w Siedlcach. Pierwszym
razem zatrzymał sie 19 IX 1794r. w pałacu księżnej Ogińskiej,
która ugościła go obiadem i podarowała mu pierścień turkusowy z
diamentami. Później spotkał się z Julianem Ursynem Niemcewiczem.
Przenocowawszy w Siedlcach, Naczelnik powrócił 20 września do
Warszawy.
W 1830r. wybuchło w Warszawie powstanie listopadowe.W Iganiach 10IV
1831 rozegrałaa się zwycięska dla Polaków bitwa.
Rano 10 IV 1831r. rozegrała się bitwa pod Domanicami ( 15 km na
południe od Siedlec) pomiędzy wojskami polskimi a rosyjskimi.
Akcją dowodzili M.Mysielski i L.Kicki. W czasie bitwy poległo
kilkudziesięciu Rosjan, 230 wzięto do niewoli.
Straty polskie były niewielkie. Po bitwie oddziały polskie
dotarły do Igań, gdzie połączyły się z wojskiem gen.Prądzyńskiego.
Gen. Ignacy Prądzyński na czele 7000 ludzi z 14 armatami rozpoczął
bitwę o Iganie.
Wojska polskie odniosły zwycięstwo nad dwukrotnie większymi
wojskami rosyjskimi gen.Grigorija Rosena.
W walce Rosjanie stracili ok.5000 ludzi a Polacy ok. 400.
Po upadku powstania listopadowego Siedlczanie nie stracili nadzieji
na odzyskanie niepodległości przez Polskę.
Na rok 1846 zaplanowano ogólnopolskie powstanie przeciw zaborcom.
Niestety władze pruskie odkryły spisek i zostało ono odwołane.
Nie do wszystkich jednak dotarła ta wiadomość.
Pantaleon Potocki (właściciel Cisia Zagródzia ? ok. 10km od
Siedlec) jeden z głównych inicjatorów powstania nie otrzymawszy tej
wiadomości
rozpoczął powstanie w Siedlcach w nocy z 11/12 lutego 1846
roku.Powstanców było tylko ok. 30, wśród nich był kupiec żydowski
Icchak Grinberg.
Z powodu braku poparciu przez ludność musieli oni uciekać z miasta.
Pantaleon został schwytany, a następnie powieszony 16 III 1846r.Po
odzyskaniu niepodległości przez Siedlce w miejscu stracenia Potockiego
postawiono krzyż.
Znajduje się on w okolicach dworca PKS.
Okolice Siedlec do II połowy XIX wieku zamieszkiwali również unici.
Unitami nazywano tradycyjnie tych mieszkańców Podlasia, którzy
należeli wyznaniowo do kościoła greckokatolickiego złączonego unią
brzeską z 1596 r.
z kościołem katolickim. Na mocy unii kościół wschodni w Polsce
uznał zwierzchnictwo Papieża,ale zachował cały obrządek wschodni tj.
używano w liturgii języka staro- cerkiewno- słowiańskiego,
kalendarza juliańskiego, a księży nie obowiązywał celibat.
Pod koniec XVII w. nastąpił rozkwit kościoła unickiego i zbliżenie
z kościołem rzymsko- katolickim w zakresie liturgii oraz wyposażenia
świątyń.
Po Kongresie Wiedeńskim ( lata 1814 ?1815) Siedlce i okolice
znalazły się w zaborze rosyjskim.
W 1875 roku car zlikwidował kościół unicki i włączył go do cerkwi
prawosławnej.
Jednakże część unitów nie chciała przyjąć prawosławia i gdy w roku
1905 car wydał ukaz tolerancyjny przeszli oni na katolicyzm.
W 1918 roku po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, nastąpiło
wskrzeszenie rzymsko-katolickiej diecezji podlaskiej,
a w 1924r. Siedlce zostały stolicą biskupstwa. W 1992 roku papież
zmienił nazwę diecezji na siedlecką.
Marszałek Józef Piłsudski będąc Naczelnikem Państwa Polskiego
przebywał w Siedlcach z 19 na 20 sierpnia w czasie kontrofensywy znad
Wieprza.
Najstarsze ślady osadnictwa żydowskiego w Siedlcach pochodzą z
XVIIw.Zajmowali się oni głównie handlem. Ich stosunki z ludnością
chrześcijańską były zróżnicowane. Społeczność ta stanowiła zamkniętą i
izolującą się grupę, która słyneła z ogromnej pobożności. W Siedlcach
działały szkoły żydowski z językiem nauczania hebrajskim, jidysz lub
polskim. Isniały liczne stowarzyszenia kulturalno-oświatowe.
Już kilka dni po zajęciu Siedlec tj. 15 września 1939 roku
naziści aresztowali Żydów i prowadzili przeciwko nim akcję propagandową.
W listopadzie 1940r. wyodrębniono dwie dzielnice żydowskie .
Tworzyły one tzw. getto otwarte.
Pod koniec 1940r.Żydzi musieli nosić opaski z gwiazdą Dawida i
napisem '?Jude? na rękawie ubrania.
Dnia 1 X 1941r. Getto zostało zamknięte. Na ulicach wykonano
ogrodzenie z drutów kolczastych, aby oddzielić ludność żydowską.
Nikomu nie wolno było wejść ani wyjść bez specjalnego zezwolenia.
Umierało codziennie po kilkanaście osób z powodu złej sytuacji
żywnościowej i zdrowotnej. Ulice getta nie były skanalizowane. Na
niewielkim obszarze było stłoczonych wielu ludzi. Niektórzy Żydzi
wysługiwali się Niemcom i byli policjantami lub urzędnikami Judenratu.
Ludność żydowska raczej biernie przyjmowała swój los.Tylko
nieliczni próbowali ucieczki czy walki dzięki znajomościom zaczęto
tworzyć koła samoobrony w getcie jak i poza nim. Społeczeństwo Podlasia
w miarę możliwości pomagało ludności żydowskiej, za co groziła
najsurowsza kara -śmierć.
Niestety, zdarzało się, że Polacy wydawali Żydów, którzy opuszczali
getto w poszukiwaniu jedzenia.Były też przypadki bandyckich mordów.
W lipcu 1942r. Gubernator Dystryktu Warszawskiego Ludwig Fischer
przeprowadził inspekcję w Siedlcach i spotkał sie z reprezentami
ludności żydowskiej.
W sobotę 22 sierpnia 1942r. gdy ludność żydowska zgromadziła się na
cmentarzu obok spalonej synagogi dokonano selekcji na tych,którzy pojdą
na śmierć lub do pracy.
W niedziele 23 sierpnia 1942r. ok. 10.000 Żydów wysłano pociągami
do obozu zagłady w Treblince. Ulica Floriańska, którą szli do stacji
kolejowej zasłana była trupami.
Dzień później wymordowano personel i chorych Żydowskiego Szpitala
. Getto zlikwidowano 27 sierpnia, zamiast niego utworzono małe getto.
Liczę osób przebywających w nim ocenia się na 3 tys.
Oprócz getta w Siedlach istaniało kilka obozów pracy wyłącznie dla
Żydów. Miały one na celu wyniszczenie tej ludności poprzez ciężką pracę.
W czasie II wojny światowej naziści niemieccy dokonali zagłady Żydów.
Tylko nielicznym udała sie przeżyć.Przed wojną stanowili oni połowę
mieszkańców Siedlec.
W 2000r. zmarł ostatni mieszkaniec mojego miasta, który był
wyznania mojżeszowego.
Na pamiątkę po Żydach został jeden cmentarz z trzech jakie były
przed wojną.
w latach 1975-1999 Siedlce były województwem.
10 czerwca 1999r. podczas pielgrzymki do Ojczyzny Jan Paweł II
odwiedził Siedlce.
Przewodniczył On Mszy św. koncelebrowanej z udziałem duchowieństwa
obrządku łacińskiego i unickiego na siedleckich błoniach.
Zgromadziło sie tam ponad 5000 tys. ludzi z Siedlec,Ukrainy,Rosji i
Białorusi. Po obiedzie w kurii diecezjalnej Ojciec Święty modlił sie w
siedleckiej katedrze. Rok później 10 czerwca 2000r.
w miejscu, gdzie Papież sprawował Mszę św. postawiono metalowy
krzyż.
W Siedlcach znajduje się obecnie 10 kościołów i ponad 30 miejsc
pamięci narodowej.
W roku 2007 Siedlce obchodzą swój jubileusz-460 rocznicę powstania
miasta.
|
